Bir raporu geçerli kılan şey şablonu değil, yöntemi. Aşağıda dijital delil incelemesine dayanan bir bilirkişi raporunun ya da uzman mütalaasının hangi bölümlerden oluştuğunu ve hangi eksiklerin raporu tartışmaya açtığını anlattık.
Önce bir uyarı: internette dolaşan “bilirkişi raporu örneği” dosyalarının çoğu farklı alanlara (inşaat, tıp, trafik) ait şablonlar. Bilişim incelemesinde raporun ağırlığını kapak düzeni değil, imajın nasıl alındığı ve hash değerinin doğrulanıp doğrulanmadığı belirler. Hazır bir şablonu doldurmak, yöntemi olmayan bir raporu geçerli hâle getirmez.
Sıra ve başlıklar dosyadan dosyaya değişebilir, ama aşağıdaki sekiz unsurdan biri eksikse rapor karşı tarafın ilk itirazında zayıflar.
Dosya numarası, mahkeme veya talep eden taraf, raporu hazırlayanın adı, unvanı ve uzmanlık alanı, rapor tarihi ve rapor numarası.
Hangi sorunun cevaplanması istendiği, kelimesi kelimesine. Kapsam dışı bırakılan konular da yazılır; rapor kendisine sorulmayan soruya cevap vermez.
Her cihazın marka, model, seri numarası ve kapasitesi; teslim alınma tarihi, kimden teslim alındığı, mühür ve ambalaj durumu. Bu bölüm delil zincirinin başlangıcıdır.
İmaj hangi donanımla ve yazma korumalı olarak mı alındı, hangi analiz yazılımları kullanıldı, sürümleriyle birlikte. Yöntemi yazılmamış bir rapor karşı tarafça tekrarlanamaz; tekrarlanamayan bulgu tartışmaya açıktır.
Kaynak cihazın ve alınan imajın özet (hash) değerleri. İki değerin aynı olması, incelemenin orijinali değiştirmediğini gösterir. Rapordaki en kritik teknik unsur budur.
Ne bulunduğu, nerede bulunduğu ve nasıl bulunduğu. Ekran görüntüleri, dosya yolları, zaman damgaları. Yorum bu bölüme karışmaz.
Bulguların teknik yorumu ve sorulan soruya cevap. Belirsizlik varsa belirsiz olduğu yazılır; "kesin" ifadesi ancak veriyle destekleniyorsa kullanılır.
Hash listeleri, çıktı dosyaları, teslim tutanakları; raporu hazırlayanın ıslak imzası ve kaşesi.
İkisi aynı şey değil. Bilirkişi raporu, mahkemenin görevlendirdiği bilirkişi tarafından hazırlanır; tarafların seçimi değildir. Uzman mütalaası (HMK 293 kapsamında uzman görüşü) ise taraflardan birinin kendi talebiyle, kendi seçtiği uzmana hazırlattığı rapordur ve dosyaya sunulur. Teknik içerik bakımından ikisinin gerekleri aynıdır; fark kimin görevlendirdiğindedir.
Uygulamada uzman mütalaası en sık, dosyadaki bilirkişi raporunun teknik olarak eksik olduğu düşünüldüğünde hazırlatılır.
Dijital delil incelemesi yapıyor, imzalı ve kaşeli uzman mütalaası düzenliyoruz. İmaj alma PC-3000 ile, inceleme kendi laboratuvarımızda yapılır; rapor hash doğrulaması ve delil zinciriyle birlikte teslim edilir.