Dijital delilin hukuki süreçte kullanılabilir biçimde incelenmesi ve raporlanması
Bir uyuşmazlıkta dijital kayıtlar tartışma konusu olduğunda — silinen dosyalar, değiştirilmiş kayıtlar, kopyalanan müşteri listeleri, bir e-postanın gerçekten gönderilip gönderilmediği — bu soruların cevabı teknik inceleme gerektirir.
Uzman mütalaası, taraflardan birinin kendi talebiyle aldığı bilimsel görüştür; HMK 293. madde uyarınca dosyaya delil olarak sunulur. Taraf ve vekilleri için uzman mütalaası hazırlıyoruz: dijital materyali inceliyor, bulguları yöntemiyle birlikte imzalı ve mühürlü raporla teslim ediyoruz.
Mahkeme ya da savcılık atar, ücreti dosyadan karşılanır. Yasal süre üç aydır, gerekçeyle bir kez uzatılabilir. Kapsamını mahkemenin sorduğu sorular belirler.
Tarafın kendi talebiyle alınır, kapsamını taraf belirler. HMK 293 kapsamında dosyaya delil olarak sunulur. Hazırladığımız rapor türü budur.
Uzman mütalaası hazırlıyoruz. Teknik iddianızı belgelemek istediğinizde dijital materyali inceleyip bulguları yöntemi, hash doğrulaması ve delil zinciriyle birlikte raporluyoruz.
Mahkemeye sunulan teknik bir rapor, varılan sonuçla değil o sonuca nasıl varıldığıyla ağırlık kazanır. Hazırladığımız mütalaalarda aşağıdaki yedi başlığın hepsi belgelenir; biri eksik kalırsa rapor denetlenemez hâle gelir.
Bulgu çıkmadığında bunu da açıkça yazıyoruz. Veriyle desteklenmeyen bir sonuç, dosyanızda işinize yaramaz.
Raporlarımız standart bir yapı izler: inceleme konusu ve talep eden, incelenen materyalin kimlik bilgileri (marka, model, seri numarası, kapasite), kullanılan donanım ve yazılımlar, imaj alma kaydı ve hash değerleri, uygulanan inceleme adımları, bulgular ve her bulgunun dayandığı kanıt, sonuç bölümü ve ekler.
Bulgular ekran görüntüleri ve dosya listeleriyle gösterilir; bir sonuca varılamadığı durumlarda bu da gerekçesiyle yazılır. Rapor, teknik bilgisi olmayan bir okuyucunun takip edebileceği dilde hazırlanır.
Hazırladığımız mütalaalar aşağıdaki sekiz bölümden oluşur. Bu yapı rastgele değil: her bölüm, raporun karşı tarafça denetlenebilmesi için gereken bir bilgiyi taşır.
Ceza dosyalarında bilgisayarlarda arama, kopyalama ve el koyma CMK 134. madde kapsamında yürütülür; hukuk yargılamasında taraf mütalaası HMK 293. maddeye dayanır. İncelememizi bu çerçeveyle uyumlu, belgelenebilir adımlarla yürütüyoruz.
İnceleme, 19 yıldır veri kurtarma ve adli bilişim işi yapan ekibimiz tarafından, Şişli'deki kendi laboratuvarımızda yürütülür. Arızalı ya da fiziksel hasarlı cihazlar önce veri kurtarma tarafına alınır; okunamayan bir diskten inceleme yapılamayacağı için bu iki yetkinliğin aynı çatı altında olması süreci kısaltır.
Laboratuvarımızın yönetim sistemleri ISO 9001:2015, ISO/IEC 27001:2013, ISO 14001:2015 ve TS EN 15713:2009 kapsamında belgelidir. Dosya ve cihazlar erişimi sınırlı alanda tutulur.
Bilirkişi, mahkeme veya savcılık tarafından atanır ve raporunu dosyaya sunar. Uzman mütalaası ise taraflardan birinin kendi talebiyle, konusunda uzman bir kişi veya kurumdan aldığı bilimsel görüştür ve HMK 293. madde uyarınca dosyaya delil olarak sunulabilir. Biz taraf talebiyle uzman mütalaası hazırlıyoruz.
Mahkemece atanan bilirkişilerin yasal süresi üç aydır ve gerekçeyle bir kez uzatılabilir. Taraf talebiyle hazırladığımız mütalaalarda süre materyalin büyüklüğüne ve talep edilen inceleme kapsamına bağlıdır; tek bir cihaz için genellikle birkaç iş günü, çok cihazlı ve büyük hacimli dosyalarda daha uzun sürer. Teslim tarihini inceleme kapsamı netleştikten sonra yazılı olarak bildiriyoruz.
Bilgisayar ve dizüstü diskleri, sunucular, RAID dizileri, NAS cihazları, USB bellek ve hafıza kartları, DVR kayıt cihazları, muhasebe ve ticari yazılım veritabanları ile bulut yedekleri incelenebiliyor. Mobil cihaz (telefon ve tablet) incelemesi kapsamımız dışındadır.
Cihazı laboratuvarımıza elden ya da kargoyla teslim edebilirsiniz; teslim tutanağı düzenlenir. Cihaz üzerinde işlem yapmamanız, açıp kapamamanız ve dosya kopyalamamanız önemlidir: her açılış disk üzerinde yeni kayıtlar oluşturur ve delil değerini zayıflatabilir.
Uzman mütalaası, HMK 293. madde kapsamında dosyaya sunulabilen bir delildir; takdiri mahkemeye aittir. Raporun ağırlığını, incelemenin yöntemiyle belgelenmesi belirler: birebir imaj alınması, imaj ve dosya özetlerinin (hash) rapora yazılması, delil zincirinin kayıt altında tutulması ve bulguların ekran görüntüleriyle gösterilmesi.
Evet. Silinen dosyalar, sohbet kayıtları, e-postalar ve kayıt defteri izleri çoğu durumda geri getirilebiliyor; getirilemediğinde bile silme işleminin ne zaman ve hangi yöntemle yapıldığına dair izler rapora yazılabiliyor. Bulgu yoksa bunu da açıkça belirtiyoruz.
Şablon yerine rapor yapımızın tamamını açıkça paylaşıyoruz: bu sayfadaki 'Raporun bölümleri' başlığında sekiz bölümün hepsini ve her birinin neden gerektiğini yazdık. Bir raporun ağırlığını şablonu değil yöntemi belirler; imajın nasıl alındığı, hash değerinin doğrulanması ve bulguların nasıl belgelendiği. İnternette dolaşan örneklerin çoğu da inşaat, tıp veya trafik gibi başka alanlara ait, bilişim incelemesine uymaz. Dosyanıza özel bir çalışma için bizimle görüşebilirsiniz.
Hash, bir dosyanın veya diskin içeriğinden üretilen sabit uzunlukta bir özet değerdir; içerikte tek bir bit değişse özet tamamen değişir. Kaynağın ve alınan imajın özet değerleri aynıysa, incelenen kopyanın orijinalle birebir aynı olduğu ve inceleme sırasında değiştirilmediği gösterilebilir. Rapora yazılmamışsa bu güvence ortadan kalkar; bu yüzden hash değerlerini her mütalaaya yazıyoruz.
Dosya ve cihazlar erişimi sınırlı alanda tutulur, inceleme kayıt altında yürütülür ve talep eden müvekkil veya vekillerle gizlilik sözleşmesi imzalanır. Çalışma bittiğinde imaj ve çalışma kopyaları, aksi yazılı olarak istenmedikçe güvenli biçimde silinir.
Ücret; incelenecek cihaz sayısı, veri hacmi, talep edilen soru sayısı ve teslim süresine göre belirlenir. Dosyayı gördükten sonra kapsamı yazılı olarak tanımlayıp sabit fiyat veriyoruz; kapsam değişmedikçe fiyat değişmez.
Evet. Dosyaya yeni materyal girdiğinde veya ek soru yöneltildiğinde ek mütalaa hazırlanabilir; gerektiğinde mütalaayı düzenleyen uzman, teknik açıklama için duruşmaya katılabilir.
Elinizdeki materyali ve cevaplanmasını istediğiniz soruları iletin; teknik olarak neyin mümkün olduğunu, ne kadar süreceğini ve maliyetini yazılı olarak bildirelim. Vekil olarak müvekkiliniz adına da başvurabilirsiniz.
Telefon: 0212 916 12 22 · E-posta: info@tekniknokta.com.tr · İletişim formu
Büyükdere Caddesi, Tevfik Erdönmez Paşa Sokak, Emekli Subay Evleri Blok 15 D 1, Esentepe, Şişli İstanbul