Veri Kaybı Raporu: Bir Veri Kurtarma Laboratuvarına 17 Yılda Ne Geldi?
Türkiye'de veri kaybının nasıl yaşandığına dair açık veri yok. Elimizde ise 2010'dan bu yana laboratuvarımıza gelen her vakanın kaydı var. Bu raporda o kayıtların toplulaştırılmış hâlini yayınlıyoruz: hangi cihazlar geliyor, hangi markalar, hangi kapasiteler, ne kadar sürede sonuçlanıyor.
Yöntem ve sınırlar
Bu bölümü en başa koyuyoruz, çünkü raporun ne söylediğinden çok ne söylemediği önemli.
Bu veri arıza oranı değildir. Burada sayılan şey, laboratuvara gelen cihazlardır. Bir markanın listede çok görünmesi o markanın daha çok bozulduğunu göstermez; pazar payını, o markayı kimin kullandığını ve kullanıcının veriyi kurtarmaya değer bulup bulmadığını da yansıtır.
Backblaze gibi çalışmalar bilinen bir disk filosunda yıllık arıza oranı ölçer. Bu farklı bir şeydir ve bizde o veri yoktur.
Diğer sınırlar, olduğu gibi:
- Kurtarma başarı oranı yayınlanmıyor. Vakaların yalnızca üçte birinde sonuç alanı doldurulmuş ve doldurulma biçimi rastgele değil — iş olumlu bittiğinde kayda geçme eğilimi var. Bu veriden çıkacak bir başarı yüzdesi gerçeği değil, kayıt alışkanlığını ölçerdi. Bu yüzden hiç vermiyoruz.
- Her vaka tek kayıttır. Çok diskli sistemlerde (RAID, NAS, sunucu) dizinin tamamı için tek kayıt tutulur. Yani tablolar fiziksel disk sayısını değil, laboratuvara gelen iş sayısını gösterir; sekiz diskli bir dizi burada bir vakadır.
- Vakaların %26,8'inde cihaz türü kayıtlarda belirtilmemiş. Tür dağılımı, türü belirlenebilen 4.665 vaka üzerinden verilmiştir.
- 2015 öncesi tarih verisi güvenilmez. Eski sistemden taşınan kayıtların bir kısmında tarih bilgisi eksikti. Zamana bağlı tablolar 2015 ve sonrasını kapsar.
- Marka bilgisi 4.943 vakada var (%77,5); model bilgisi 3.554 vakada. Tablolar bu alt kümeler üzerinden hesaplanmıştır.
- Rapor yalnızca toplulaştırılmış sayılar içerir. Müşteri bilgisi, seri numarası ve dosya içeriği hiçbir tabloya girmemiştir.
SSD çağında laboratuvar hâlâ plakalı disk görüyor
Raporun en net bulgusu bu. Tüketici tarafında SSD yıllardır standart hâline geldi; buna rağmen laboratuvara gelen, türü belirlenebilen 4.665 vakanın %80,8'i tek bir plakalı (manyetik) sabit disk.
Bunun iki sebebi var. Birincisi, plakalı disk mekanik bir cihazdır; kafası, motoru ve plakası vardır, dolayısıyla bozulduğunda kurtarılabilir bir şey kalır. İkincisi, SSD'de veri kaybı çoğu zaman denetleyici arızası ya da TRIM sonrası kalıcı silinme biçiminde gelir; bu vakaların bir kısmı laboratuvara hiç ulaşmaz çünkü kullanıcı daha baştan "gitti" cevabını alır.
Pratik sonucu şu: SSD'de veri kaybı daha seyrek konuşulur ama yaşandığında geri dönüşü daha zordur. Yedek alışkanlığı SSD çağında daha az değil, daha çok gereklidir.
Cihaz türlerinin dökümü
| Cihaz türü | Vaka |
|---|---|
| 3,5" masaüstü / sunucu diski | 3.534 |
| SATA SSD | 358 |
| Cep telefonu | 254 |
| 2,5" dizüstü / harici disk | 230 |
| USB bellek | 128 |
| Sunucu / SAN | 75 |
| NAS | 67 |
| Tablet | 5 |
| NVMe / M.2 SSD | 5 |
| SAS / kurumsal disk | 3 |
| RAID dizisi | 3 |
| SD / microSD kart | 2 |
| Lehimli (monolitik) flash | 1 |
| Türü kayıtlarda belirtilmemiş | 1.709 |
| Toplam | 6.374 |
Telefon ve tablet kayıtları geçmişe aittir; mobil cihaz veri kurtarma hizmeti Eylül 2026'dan beri verilmemektedir.
Hangi markalar geliyor
Aşağıdaki tablo arıza sıklığı değil, laboratuvara geliş sayısıdır. Seagate ve Western Digital'in başta olması, bu iki markanın Türkiye'de masaüstü ve harici diskte en yaygın markalar olmasıyla doğrudan ilgilidir.
Markası kayıtlı 4.943 vaka üzerinden. 25'in altında kalan markalar listelenmemiştir.
En çok gelen modeller
Aşağıdaki liste, model bilgisi kayıtlı 3.554 vaka içinde en az 20 kez görülen modellerdir. Marka tablosundaki uyarı burada daha da geçerli: bu bir güvenilirlik sıralaması değildir. Çok satan model, listede çok görünür.
| Marka | Model | Vaka |
|---|---|---|
| Seagate | 1D7AP2-500 | 201 |
| Toshiba | DT01ACA050 | 84 |
| Seagate | ST2000DM001 | 75 |
| Western Digital | WD10JMVW | 67 |
| Seagate | ST1000DM003 | 56 |
| Samsung | ST1000LM024 | 55 |
| Seagate | ST2000LM007 | 54 |
| Seagate | ST500DM002 | 53 |
| Seagate | ST3000DM001 | 45 |
| Seagate | ST1000LM035 | 43 |
| QNAP | TS-879U-RP | 39 |
| Seagate | ST9500325AS | 38 |
| Toshiba | MQ01ABD100 | 37 |
| Seagate | ST31000528AS | 32 |
| Western Digital | WD20NMVW | 31 |
| Hitachi | HTS543225L9A300 | 29 |
| Samsung | ST1000LM025 | 25 |
| SanDisk | Extreme PRO | 25 |
| Hitachi | HTS723232L9A360 | 24 |
| Intel | SSDSA1M160G2HP | 23 |
| Seagate | ST31000524AS | 22 |
| Intel | SSDSC2KF256H6L | 22 |
| Western Digital | WD40NMZW | 21 |
| Seagate | ST4000DM000 | 21 |
| HGST | HTS725050A7E630 | 20 |
Gelen diskin kapasitesi 2019'dan beri yerinde sayıyor
Laboratuvara gelen diskin tipik kapasitesi 2015'te 500 GB'tı; 2019'da 1 TB'ye çıktı ve o gün bugündür orada takılı kaldı. Piyasada 4, 8 ve 20 TB diskler satılırken kurtarma masasına gelen diskin yarısı hâlâ 1 TB ve altında.
| Yıl | Vaka | Tipik kapasite |
|---|---|---|
| 2015 | 383 | 500 GB |
| 2016 | 611 | 500 GB |
| 2017 | 413 | 750 GB |
| 2018 | 356 | 875 GB |
| 2019 | 330 | 1 TB |
| 2020 | 244 | 500 GB |
| 2021 | 208 | 1 TB |
| 2022 | 188 | 1 TB |
| 2023 | 216 | 1 TB |
| 2024 | 141 | 1 TB |
| 2025 | 113 | 1 TB |
| 2026 | 98 | 875 GB |
Tipik kapasite = diskleri büyüklüğe göre sıraladığımızda tam ortadaki değer. Yarısı bundan küçük, yarısı büyük. Araya giren birkaç büyük sunucu diski resmi bozmasın diye ortalama yerine bu kullanılmıştır; aynı yöntem işlem süresi tablosu için de geçerlidir.
Bunun basit bir açıklaması var: veri kurtarmaya konu olan disk, genellikle birkaç yıl önce alınmış disktir. Kurtarma masası piyasayı birkaç yıl gecikmeyle takip eder. 2020'deki düşüş ve 2026'daki hafif geri çekilme küçük örneklem kaynaklı dalgalanmadır; 2026 ayrıca henüz tamamlanmamış bir yıldır.
Vakalar ne kadar sürüyor
2016–2023 arasında kapanmış 3.036 vakada tipik işlem süresi 7 gün. Yıldan yıla oynaklık düşük:
| Yıl | Vaka | Tipik gün |
|---|---|---|
| 2016 | 661 | 7 |
| 2017 | 491 | 9 |
| 2018 | 378 | 8 |
| 2019 | 460 | 7 |
| 2020 | 290 | 6 |
| 2021 | 248 | 6 |
| 2022 | 225 | 7 |
| 2023 | 283 | 7 |
Uç vakalar bu sayıyı etkilemez: basit mantıksal kurtarmalar aynı gün biterken, donör disk beklenen mekanik vakalar haftalar sürebilir. 2024 ve sonrası, kayıt sisteminin değişmesi nedeniyle bu tabloya dahil edilmemiştir.
Veri kaybı yaşarsanız: ilk 10 dakika
Laboratuvara gelen vakaların bir kısmında asıl zarar arızanın kendisinden değil, arızadan sonra yapılanlardan doğuyor. Sırasıyla:
- Cihazı kapatın ve açmayın. Plakalı diskte tıkırtı sesi varsa her açılış yüzeyi biraz daha götürür. "Bir daha deneyelim" en pahalı cümledir.
- Kurtarma yazılımı çalıştırmayın. Fiziksel arızası olan bir diski tarayan yazılım, diski saatlerce zorlar ve çoğu zaman ikinci bir şans bırakmaz.
- Disk onarım aracı kullanmayın. chkdsk ve benzerleri dosya sistemini "düzeltirken" kurtarılabilir yapıyı kalıcı olarak değiştirebilir.
- Formatlamayın, yeniden kurmayın. Yanlışlıkla silme veya bölüm kaybı vakalarının çoğu kurtarılabilir — üzerine yazılmadığı sürece.
- Diski açmayın. Plaka yüzeyine konan toz zerresi, kafanın geçtiği yolda kalıcı iz bırakır. Açma işlemi temiz oda gerektirir.
Ayrıntılı anlatım: veri kaybında ilk müdahale rehberi. Vakanızı değerlendirmemizi isterseniz veri kurtarma merkezi sayfamızdan ya da doğrudan 0212 916 12 22 numarasından ulaşabilirsiniz. Analiz ücretsizdir.
Bu veriyi kullanmak isteyenler için
Rapordaki tablolar serbestçe alıntılanabilir. Tek ricamız kaynak gösterilmesi:
TeknikNokta Veri Kaybı Raporu, 2026 — tekniknokta.com.tr/veri-kaybi-raporu
Ham sayıları farklı bir kırılımda isteyen gazeteci ve araştırmacılar bize yazabilir; toplulaştırılmış veriyi paylaşırız. İletişim: iletişim sayfası.
Rapor her yıl bu adreste güncellenir. Kayıt sistemimiz Eylül 2026'da yenilendi; kayıp nedeni ve kurtarma sonucu alanları artık daha eksiksiz tutuluyor, dolayısıyla gelecek sürümde bu iki başlık da veriyle yanıtlanabilecek.